စိတ္ခံစားမႈႏွင့္ဆိုင္ေသာ အသိဉာဏ္ – ၂ (ဆရာသက္/စိတ္ပညာ)

စိတ္ခံစားမႈႏွင့္ဆိုင္ေသာ အသိဉာဏ္ – ၂ (ဆရာသက္/စိတ္ပညာ)

စိတ္ခံစားမႈႏွင့္ဆုိင္ေသာ အသိဉာဏ္၏ အစြမ္းအစမ်ားကား အဘယ္နည္း

        Goleman’s ၏ စိတ္ခံစားမႈႏွင့္ဆုိင္ေသာ စံနမူနာေသာ့ခ်က္ ငါးခုရွိပါသည္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သိျခင္း၊ကိုယ့္ကိုယ္ကို ေစာင့္ေရွာက္ထိန္းသိမ္းျခင္း၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကို စိတ္ဓာတ္လံႈ႕ေဆာ္ျခင္း၊ စာနာေထာက္ထား
ျခင္းႏွင့္ ထိေရာက္ေသာ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံမႈမ်ားျဖစ္ၿပီး တစ္ခုခ်င္းတြင္ ကြဲျပားျခားနားေသာ အစြမ္းအစမ်ားရွိရန္ေတာ့ မလုိပါ။ သို႔ရာတြင္ အဓိကက်သည့္ အစြမ္းအစႏွစ္ခုျဖစ္ၾကေသာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သိေသာ စိတ္ခံ
စားမႈႏွင့္ မွန္ကန္တိက်ေသာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ခ်င့္ခ်ိန္ဆန္းစစ္ အကဲျဖတ္ျခင္းတို႔သည္ မရွိမျဖစ္ေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ား ျဖစ္ပါသည္။ ဤအေျခခံက်ေသာ အစြမ္းအစမ်ားေပၚတြင္ အျခားအစြမ္းအစမ်ား အားလံုးမူတည္
မွီခိုလ်က္ ရွိပါသည္။

၁။     ကိုယ့္ကိုယ္ကို သိျခင္း

        စိတ္ခံစားမႈႏွင့္ ဆုိင္ေသာ အသိဉာဏ္၏ အေျခခံအုတ္ျမစ္သည္ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ သိျခင္းပင္ျဖစ္သည္။၎က အျခားေသာ စိတ္ခံစားမႈႏွင့္ဆုိင္ေသာ အသိဉာဏ္ပညာဆုိင္ရာ ကြ်မ္းက်င္မႈအားလံုးကို ကူညီေထာက္
ပံ့ေပးလ်က္ရွိသည္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သိေသာ စိတ္ဓာတ္သည္ ပထမဦးစားေပးအရာျဖစ္သည္။ အကယ္၍ကိုယ့္ကိုယ္ကို မသိျခင္းမ်ဳိး သို႔မဟုတ္ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ မည္သည္ကို ခံစားေနရသည္ကို မသိရွိခဲ့ေသာ္ အျခား
ေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ား၏ လိုအပ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ ခံစားခ်က္မ်ားကို သိႏိုင္မည္ မဟုတ္ပါ။

ကိုယ့္အေၾကာင္းကိုယ္ ပုိမိုသိရွိနားလည္ေလေလ အေျခအေန အရပ္ရပ္ေပၚမွာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို မည္ကဲ့သို႔ ေနထုိင္လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ရမည့္ နည္းလမ္းကို ပိုမိုေကာင္းစြာ ေရြးခ်ယ္ႏုိင္ေလေလပင္ ျဖစ္သည္။
ကိုယ့္ကိုယ္ကို သိျခင္းဆိုသည္ မိမိ၏လက္ရွိအေျခအေနႏွင့္ ေလွ်ာက္လွမ္းလိုသည့္ ပန္းတုိင္ကို သိရွိျခင္းျဖစ္ၿပီး ေရာက္လိုသည့္ ေနရာအေျခအေနကို ေရာက္ရွိရန္ လိုအပ္သလို ေျပာင္းလဲလိုစိတ္ကို ပိုင္ဆုိင္လိုျခင္းပင္
ျဖစ္သည္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သိေသာစိတ္ကင္းမဲ့ေနလွ်င္ ကြ်ႏု္ပ္တို႔၏စိတ္ခံစားမႈမ်ားက ကြ်ႏု္ပ္တို႔အား ေၾကာင္းက်ဳိးမျမင္ေစႏုိင္ေတာ့ဘဲ ကြ်ႏု္ပ္တို႔အား မလုပ္သင့္သည္တို႔ကို လုပ္ေစသလို ကိုယ္မျဖစ္ခ်င္ေသာ ဘဝကို ပိုင္
ဆုိင္သူမ်ား ျဖစ္လာေစႏုိင္သည္။ ကိုယ့္စိတ္ကို ကိုယ္ပိုၿပီး သိေစႏိုင္ရန္အတြက္ ေအာက္ေဖာ္ျပပါ အခ်က္အလက္မ်ားကို လိုက္နာရပါမည္။

  • စိတ္ကူးစိတ္သန္းမ်ားကုိ ခံစားခ်က္မ်ားႏွင့္ ခဲြျခားတတ္ပါေစ။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ပိုမိုၿပီးသိရွိနား လည္လို ပါက “ကြ်ႏု္ပ္ထင္တာ” ႏွင့္ “ကြ်ႏု္ပ္၏ခံစားခ်က္” ဆိုသည့္ အခ်က္ႏွစ္ခ်က္၏ မတူညီျခင္းကို သိရွိရန္ အလြန္ပင္အေရးႀကီးလွပါသည္။
  • တစ္ေန႔တာလံုး မည္ကဲ့သို႔ ခံစားေနရသည္ကို မိမိကုိယ္ကို ေမးျမန္းရာဝယ္ ရိုးသားျဖဴစင္မႈရွိရန္ လိုအပ္သည္။သင့္ရဲ႕ႏွလံုးသားက တဒုန္းဒုန္း ခုန္ေနပါသလား။ သို႔မဟုတ္ မ်က္ႏွာက (ရွက္စိတ္၊ ေဒါသစိတ္) ျဖင့္ နီျမန္းေနပါသလား။ ဒါမွမဟုတ္ အသက္ရွဴရတာ မဝတဝျဖစ္ေနပါသလား ဒါဟာ မဆန္းပါဘူး။ ခႏၶာကိုယ္တြင္းခံစားခ်က္မ်ားပင္ ျဖစ္သည္။ ဤသို႔ျဖစ္ျခင္း၏ေနာက္ကြယ္တြင္ မည္ကဲ့သို႔ ခံစားခ်က္မ်ားရွိပါသလဲဟု မိမိကုိယ္မိမိ ေမးၾကည့္ပါ။ ဥပမာ-ေၾကာက္လန္႔ျခင္းလား၊ စိုးရိမ္ပူပန္ေသာက ျဖစ္ျခင္းမ်ားလား၊ ခ်စ္ျခင္းေမတၱာလား၊ စိတ္အားထက္သန္ျခင္းလား။
  • အျခားသူမ်ားထံမွ ေလသံမ်ားကို နားေထာင္ပါ။ မိတ္ေဆြအေပါင္းအသင္း ေရာင္းရင္းမ်ားထံမွ မိမိ၏အျပဳအမူအတြက္ အျမင္မွန္ရရွိေစႏုိင္ပါသည္။

၂။     မိမိကုိယ္မိမိ ထိန္းသိမ္းျခင္း

        ကြ်ႏု္ပ္တို႔၏ ရင္တြင္းခံစားခ်က္မ်ားကို နားေထာင္ျခင္း၊ မွတ္သားနာယူျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ေနျခင္းသည္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သိလုိျခင္းအတြက္ ေျခလွမ္းတစ္လွမ္းျဖစ္သလို မိမိကုိယ္မိမိ ထိန္းသိမ္းျခင္းသည္ ေဖာ္ျပပါ
ခံစားခ်က္မ်ားကို စည္းကမ္းျဖင့္ ထိန္းညွိထားၿပီး ဆိုးက်ဳိးထက္ ေကာင္းက်ဳိးမ်ား ျဖစ္ေပၚေစရန္ ထိန္းေက်ာင္းေနျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ မိမိကိုယ္မိမိ ထိန္းသိမ္းျခင္းသည္ ေဒါသအမ်က္အား လိုအပ္သည့္အခ်ိန္၌ ထိန္း
ေက်ာင္းေပးရန္ ဆင္ျခင္တံုတရားကို အခ်ိန္အတုိင္းအတာတစ္ခု ေပးအပ္ထားျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ျပင္ကြ်ႏု္ပ္တို႔အား ရုတ္ခ်ည္းတံု႔ျပန္မႈမ်ဳိးမဟုတ္ဘဲ တမင္တကာရည္ရြယ္၍ စဥ္းစားသံုးသပ္ခ်က္ျဖင့္သာ တု႔ံျပန္
မႈမ်ဳိးျဖစ္ကာ ယင္းကဲ့သို႔ စိတ္လိုက္မာန္ပါ တုံ႔ျပန္မႈမ်ဳိးကို ေနာင္မွ ေနာင္တရေနျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။

မိမိကုိယ္မိမိ ထိန္းသိမ္းရန္အတြက္ အႀကံျပဳခ်က္မ်ား

  • မိမိဘာသာ တစ္ဦးတည္းေျပာဆိုျခင္း (မိမိကိုယ္မိမိ စိတ္ထဲ၌ ေျပာဆိုေနျခင္း)
  • မိမိဘဝ၌ မိမိ၏စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ တံု႔ျပန္မႈမ်ားအတြက္ မိမိဘာသာ တာဝန္ယူျခင္း၊ သင့္ကိုယ္သင္ တာဝန္ခံျခင္းသည္ သင့္၏စြမ္းပကားကို အသိအမွတ္ျပဳျခင္းပင္ ျဖစ္ေပသည္။
  • စိတ္ခံစားမႈဆုိင္ရာ စနက္မီးပြားမ်ား ျဖစ္ပြားမႈကို ႀကိဳတင္ေမွ်ာ္မွန္းၿပီး ယင္းတို႔ကို ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းရန္ျပင္ဆင္ထားပါ။
  • စိတ္ကသိကေအာက္ျဖစ္ေနသည့္ အေျခအေနတစ္ခုကို ျပႆနာေျဖရွင္းသည့္ ေလ့က်င့္ခန္းတစ္ခုအျဖစ္ ေျပာင္းလဲလိုက္ပါ။ အကယ္၍ မႏွစ္ၿမိဳ႕ဖြယ္ရာ တုံ႔ျပန္မႈျဖစ္ေပၚလာႏိုင္ေစေသာ အေျခအေန
    မ်ဳိးႏွင့္ ရင္ဆုိင္ရေသာ္ အျပဳအမူ လုပ္ေဆာင္ပံုေပၚ အာရံုစိုက္ကာ အမ်က္ေဒါသကို ေလွ်ာ့ခ်လိုက္ပါ။ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ပံုကိုသာ ျပႆနာအျဖစ္ ယူဆကာ ပုဂၢိဳလ္ပိုင္းဆုိင္ရာ လ်စ္လ်ဴရႈလိုက္ပါ။
  • ဟာသေႏွာသင့္က ေႏွာလိုက္ပါ။
  • အသက္ျပင္းျပင္းရွဴျခင္း၏ အက်ဳိးကို ေလွ်ာ့မတြက္ပါႏွင့္။ ဦးေႏွာက္ထဲသို႔ ေအာက္ဆီဂ်င္ဓာတ္ပိုမိုစီးဆင္း ဝင္ေရာက္ေစျခင္းသည္ စိတ္ပိုင္းတင္းမာမႈကို ေလ်ာ့ပါးေစသလို စဥ္းစားေဝဖန္မႈကို ရွင္းလင္း
    ေစကာ ကိုယ္စိတ္ႏွလံုးေပါ့ပါးၿပီး သက္ေသာင့္သက္သာ ျဖစ္ေစပါသည္။ ထုိ႔ျပင္ သင္၏အေတြးမ်ားကို ျပန္လည္စုစည္းရန္ အခ်ိန္ရရွိၿပီး စကားမေျပာမီ ျပန္လည္စဥ္းစားရန္ အခ်ိန္ရရွိေစပါသည္။
  • ၎အေျခအေနမွ ေရွာင္ခြာ မသြားပါႏွင့္။ မေကာင္းသည့္ အေျခအေနတို႔မွ သင့္ကို ေဝးရာသုိ႔ ေရွာင္ေနျခင္းေၾကာင့္ အက်ဳိးအျမတ္ႀကီးမားစြာ ရရွိကာ သက္ဝင္လႈပ္ရွားေနသည့္ အေျခအေနသစ္ တစ္
    ရပ္ဆီသို႔ သင့္စြမ္းအင္မ်ားကုိ စုစည္းပို႔ေဆာင္လိုက္ပါ။ ဤကဲ့သို႔ ျပဳမူျခင္းျဖင့္ ပကတိ မ်က္ျမင္အေျခအေနကို ျပန္လည္ရရွိေစရန္ အေထာက္အကူျပဳၿပီး သင္၏ႏုိးၾကားမႈကို တိုးပြားေစသလို အားအင္
    လည္း ျပန္လည္ျပည့္ၿဖိဳးလာေစသည္။

ရည္ညႊန္း

Dr. Steve Sablack ေရးသားသည့္

Emotional Intelligence ေဆာင္းပါး။

Related Post

မဟာကရုဏာေတာ္ရွင္ထံ အသနားခံျခင္း (အပိုင္း-၅)

မဟာကရုဏာေတာ္ရွင္ထံ အသနားခံျခင္း (အပိုင္း-၅)

တျခားလူတို႔၏ ကယ္တင္ေရးအတြက္ မဟုတ္ဘဲ လူတစ္ဦးခ်င္းစီ၏ တိုးတက္ေအာင္ျမင္ေရးအတြက္ စီမံကိန္းမ်ား ေရးဆြဲျပီး စနစ္တက် ေဆာင္ရြက္ ေနသည့္ ပုဂၢိဳလ္မ်ားသည္ လွည့္စားမႈခံရရံုမက တစ္ဦးခ်င္းစီ ႏိုးၾကားမႈ ဆုတ္…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *